Anorganisch

Als we kijken naar mineralen, dan hebben we het over anorganische bestanddelen van de voeding. Anorganisch is het tegenovergestelde van organisch. Anorganisch heeft dus betrekking op alles wat niet tot de koolstofverbindingen behoort. Het gaat om iets wat niet levend is. Als we naar het chemisch proces kijken zijn mineralen elektrisch geladen delen (ionen) en behoren ze tot de groep ‘’zouten’’. We snappen dat je dit niet perse hoeft te weten. Waar het om gaat is dat mineralen essentieel zijn voor het menselijk lichaam, net als vitamines. Ze moeten met onze voeding worden opgenomen.

Indeling mineralen

Ons lichaam bestaat voor zo’n 4% uit mineralen. Voor een volwassene van gemiddeld 75 kg is dit zo’n 3 kg mineralen. Gezien de hoeveelheid zou je kunnen zeggen dat ze dus niet zo belangrijk zijn. En dat is precies waar veel mensen nog de mist ingaan. Veel stofwisselingsprocessen zouden niet mogelijk zijn, wanneer het lichaam geen mineralen binnenkrijgt. Mineralen leveren geen energie, maar zijn onmisbaar voor groei, gezondheid en een normale ontwikkeling. Een tekort kan erg gevaarlijk zijn.  De kans op een overschot is wat kleiner, maar kan ook gevaarlijk zijn. Waar eiwitten, koolhydraten en vetten behoren tot de macro’s, worden mineralen ingedeeld in macro elementen en spoorelementen. Als we kijken naar de mineralen als macro elementen heeft het lichaam per mineraal meer dan 100 microgram per dag nodig, willen alle lichaamsprocessen goed verlopen. Bij de mineralen als spoorelementen is deze hoeveelheid minder en volstaat het met een hoeveelheid minder dan 100 microgram per dag.

Macro elementen

De macro elementen kalium, natrium, calcium en magnesium zijn metalen. Tijdens de stofwisseling worden deze omgezet tot stoffen met een pH van boven de 8 (ook wel basen genoemd). Voorbeelden van niet-metalen zijn fosfor, chloor en zwavel. Deze worden omgezet in zuren.

Functies van mineralen

Je weet nu dat mineralen onmisbaar zijn voor een gezond lichaam. Ze zijn nodig voor verschillende processen, zoals:

• Omzetten van energie
• Reguleren van stress
• Mineraliseren van botten en tanden
• Reguleren van water- en hormoonhuishouding
• Weerstand bieden
• Concentratie

Kalium

Kalium is de tegenspeler van natrium. Waar natrium water juist bindt, werkt kalium juist vochtafdrijvend. Het is een hoofdbestanddeel van ons lichaamsvocht en is medeverantwoordelijk voor het reguleren van de vochtbalans. Ook speelt het een belangrijke rol bij het samentrekken en prikkelen van je spieren. En dan vooral bij het reguleren van de bloeddruk en de werking van je hart. Waar natrium een bloeddruk verhogende werking heeft, heeft kalium een bloeddruk verlagende werking. De dagelijkse hoeveelheid die aangeraden wordt is 3 tot 3,5 gram per dag (bij volwassenen van 19 tot 50 jaar). De exacte behoefte hangt sterk samen met de vochtbalans van het lichaam en is dus niet alleen afhankelijk wat iemand binnenkrijgt via eten en drinken.

Voedingsmiddelen die rijk aan kalium zijn: groente, fruit, melkproducten, aardappelen, brood, noten, vlees- en vleeswaren. Teveel kalium opnemen is bijna onmogelijk. Een teveel aan kalium kan ontstaan wanneer je nieren niet optimaal werken. In een extreme situatie kan een te hoog kaliumgehalte leiden tot een hartstilstand.

Natrium

Natrium zit in veel voedingsmiddelen. Chloride vormt samen met natrium een verbinding genaamd natriumchloride. Dit is beter bekend als het keukenzout. In het lichaam hebben natrium en chloride belangrijke functies. Zo reguleren zij de waterhuishouding, regelen ze de bloeddruk en de zuren-basenhuishouding. Ook zijn ze bestanddeel van verteringsstappen. De dagelijkse hoeveelheid die aangeraden wordt, is 500 milligram natrium. Als het lichaam meer natrium binnenkrijgt, wordt er meer kalium uitgescheiden. In het volgende blokje gaan we in op kalium. Voedingsmiddelen die rijk aan natrium zijn: vlees, kaas, brood en vleeswaren. Het wordt ook aan heel veel andere producten toegevoegd. Een teveel aan natrium leidt tot extra belasting van je hart en nieren. Een hoge bloeddruk kan dan sneller ontstaan. Een verhoogde bloeddruk vergroot de kans op hart- en vaatziekten, vochtophoping of nierziekten.

Calcium

Calcium is het belangrijkste mineraal en beslaat 99% van de vaste bestanddelen. Het is de bouwsteen van tanden en botten. En daarnaast een super belangrijk bestanddeel van organen en weefsels. Calcium wordt vanuit de darmen in het bloed opgenomen. Het opnemen gebeurt ook met hulp van vitamine D. De dagelijkse hoeveelheid die aangeraden wordt bij volwassenen is 1000 milligram calcium. Als we kijken naar melk dan zijn dit ongeveer 4 flinke glazen. Voedingsmiddelen die rijk aan calcium zijn: melk, kaas (zuivelproducten), groente, brood, peulvruchten, aardappelen en noten. Goed om te weten: veel wijn en bier drinken zorgt voor een verminderde inname van calcium. Een teveel aan calcium verstoort de opname van zink, ijzer, fosor en magnesium. Er kunnen nierstenen ontstaan en de botten kunnen zwaarder worden.

Magnesium

Magnesium is naast calcium het tweede bestanddeel van botten. Het is niet alleen nodig voor het opbouwen van de botten, maar ook voor lichaamseiwit. Ook is het belangrijk bij de overdracht van prikkels in je spieren en zenuwbanen. Het zorgt voor een goed functioneren van het hart. Magnesium is essentieel voor de werking van veel enzymen in de cellen. De dagelijkse hoeveelheid die aangeraden wordt bij volwassen mannen is 350 milligram magnesium. Bij vrouwen is dit 300 milligram. Vrouwen die borstvoeding geven mogen zo’n 50 milligram meer magnesium hebben. Een teveel aan magnesium wordt veroorzaakt door gebruik van tabletten waar magnesium inzit. Er kunnen klachten aan de darmen komen, bijvoorbeeld lichte diarree.