Alles over ijzer

Ijzer is een bestanddeel van hemoglobine. Hemoglobine is de rode kleurstof in je rode bloedcellen. Je lichaam heeft hemoglobine nodig om zuurstof te transporteren. Hemoglobine bevat het grootste gedeelte ijzer wat voorkomt in ons lichaam. Ijzer wordt opgeslagen in je milt, lever en beenmerg.

Hoeveel ijzer heb je nodig per dag?

Je ADH (aanbevolen dagelijkse hoeveelheid) hangt af van je geslacht en leeftijd. Bij de menstruatie verliezen vrouwen ijzer, dus is er een verhoogde behoefte aan. Ook in bepaalde situaties zoals zwangerschap, hebben vrouwen meer ijzer nodig. Volwassen mannen mogen een dagelijkse hoeveelheid binnenkrijgen van 11 mg, waar dit bij de vrouwen een hoeveelheid van 15 mg is. Vrouwen die borstvoeding geven, mogen zelf een hoeveelheid van 20 mg hebben. Een inname van vitamine C kan het opnemen van ijzer positief beïnvloeden.

Wat gebeurt er bij een tekort aan ijzer?

Je kunt duizelig worden of een mindere concentratie hebben bij een tekort aan ijzer. Een hemoglobinegehalte dat niet hoog is, wordt vaak gekoppeld aan bloedarmoede. Een tekort aan ijzer en de eerste verschijnselen treden alleen al eerder op, voordat bloedarmoede vastgesteld is. Bovendien komt bloedarmoede in Nederland bijna niet voor. Wanneer je een laag hemoglobinegehalte hebt, kan dit ook optreden door een vitamine B12 gebrek of tekort aan foliumzuur. Een infectie of ontsteking kan dit tekort ook stimuleren. Je kunt de inname van ijzer ook bevorderen door tabletten die rijk zijn aan ijzer in te nemen.

Wat gebeurt er bij een teveel aan ijzer?

Wanneer je teveel ijzer binnenkrijgt, kun je chronisch vermoeid raken en het geeft mogelijk schade aan je lever. De kans op diabetes en hart- en vaatziekten neemt toe. Er is een situatie waarin je geen ijzertabletten in mag nemen en dat is bij een zogeheten hemochromatose. Dit is een erfelijke aandoening, waarbij je snel teveel ijzer binnenkrijgt.

Welke producten zijn rijk aan ijzer?

Ijzer komt voor in een tweetal vormen. Dit is heemijzer en non-heemijzer. Vleeswaren, gevogelte en vis (dierlijke producten) zijn rijk aan heemijzer. Groente, brood en aardappelen (plantaardige producten) zijn rijk aan non-heemijzer. Het heemijzer uit de dierlijke producten wordt makkelijker opgenomen door je lichaam. Om het opnemen van non-heemijzer uit je voeding te stimuleren, heb je vitamine C nodig. Dit doe je dus door voldoende groente en fruit te eten.

Alles over koper

Opvallend is dat koper en ijzer met elkaar te maken hebben. Koper zorgt er namelijk voor dat ijzer vastgelegd kan worden in hemoglobine. Zo speelt koper dus net als ijzer een rol bij het zuurstoftransport in je lichaam. Koper helpt daarnaast ook bij huid en haar pigmentatie en het vormen van bindweefsel en bot. Een goede weerstand lijkt vanzelfsprekend. Dit is het alleen niet. Koper zorgt namelijk voor het goed werken van je immuunsysteem.

Hoeveel koper heb je nodig per dag?

De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid bij mannen en vrouwen van 19 tot 50 jaar is 1.5 tot 3.5 mg. Ben je zwanger of geef je borstvoeding? Ook dan heeft je lichaam extra koper nodig. In het 3^e kwartaal van je zwangerschap mag je een hoeveelheid van 2 tot 3.5 mg hebben. Bij het geven van borstvoeding is deze hoeveelheid hetzelfde.

Wat gebeurt er bij een tekort aan koper?

Net als een ijzertekort, komt een kopertekort in Nederland zelden voor. Wel is het risico bij baby’s groter. Ook te vroeg geboren kindjes of kindjes die ondervoed zijn, lopen een groter risico. Wanneer je een ernstig tekort hebt aan koper, kun je bloedarmoede krijgen. De verschijnselen bij een ijzertekort komen overeen. Ook hier kun je een verminderde weerstand of een verminderde huidpigmentatie oplopen.

Wat gebeurt er bij een teveel aan koper?

Je krijgt via je voeding niet snel een overdosis aan koper binnen. Met de ziekte van Wilson heb je teveel koper in je lichaam. Dit is een ziekte die erg zeldzaam is. Het is een stofwisselingsziekte, waarbij je lichaam de koper niet goed kan verwerken. Koper hoopt zich dan op in je bloed. Je kunt hierdoor last krijgen van misselijkheid, diarree, braken, meer speekselaanmaak en pijn in je buik.

Welke producten zijn rijk aan koper?

Orgaanvlees is rijk aan koper. Voorbeelden zijn: schaaldieren, schelpdieren en zeevis. Ook komt het voor in graanproducten, noten, fruit, groente en cacao. Teveel inname van ijzer en zink, remt de opname van koper af.

Alles over zink

Zink is onderdeel van veel enzymen in je lichaam. Ze zijn betrokken bij je stofwisseling. Het is nodig bij eiwitopbouw en het werkt ontstekingsremmend. Door zink kan weefsel worden vernieuwd en het is nodig voor groei. Het is daarnaast onderdeel van insuline en het is belangrijk bij de opbouw en afbraak van koolhydraten. Je immuunsysteem werkt o.a. goed door zink.

Hoeveel zink heb je nodig per dag?

De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid bij mannen is 10 mg en bij vrouwen is dit 9 mg. Ben je zwanger of geef je borstvoeding? Je lichaam heeft net als ijzer en koper ook extra zink nodig. In het 1^e kwartaal van je zwangerschap mag je een hoeveelheid van 12 mg hebben. In het 2^e en 3^e kwartaal is dit al 15 mg. Bij het geven van borstvoeding is dit het 1^e kwartaal 20 mg en na 3 maanden 16 mg.

Wat gebeurt er bij een tekort aan zink?

Net als een ijzertekort en een kopertekort komt een zinktekort zelden voor in Nederland. Een tekort aan zink bij zuigelingen kan leiden tot een groeiachterstand. Gevolgen die nog meer kunnen ontstaan door een zinktekort zijn: huidafwijkingen, minder reuk en smaak, vertraging in de groei, slijmvliezen- en skeletafwijkingen en een minder goede afweer tegen bepaalde infecties.

Wat gebeurt er bij een teveel aan zink?

Wanneer je heel erg lang te veel zink binnenkrijgt, kan een bloedarmoede ontstaan. Je weerstand vermindert dan flink. Ook kun je een tekort aan koper krijgen. Acute overschotten aan zink komen vrijwel niet voor. Verschijnselen die optreden in eerdere stadia bij een overschot aan zink zijn mogelijk braken, misselijkheid, diarree en buikkrampen.

Welke producten zijn rijk aan zink?

In kleine hoeveelheden vind je zink terug in vis, vlees, brood (bruin), peulvruchten, kaas, noten, schaaldieren, schelpdieren en peulvruchten. Zo zie je maar weer waarom het belangrijk is om gezond en gevarieerd te eten.